Γιατί δεν πρέπει να είναι τόσο υπερήφανος ο κ. Βαρουφάκης.

Γιατί δεν πρέπει να είναι τόσο υπερήφανος ο κ. Βαρουφάκης.

Μια πρώτη ανάγνωση του κειμένου της συμφωνίας που επιτεύχθηκε στο Eurogroup της Παρασκευής,  δεν επιτρέπει αισιόδοξες προβλέψεις ότι η «κυβέρνησης γύρισε σελίδα». Αν και υπάρχουν θετικά σημεία στο κείμενο, εν τούτοις, σε καμία περίπτωση, δεν αποτελεί έξοδο από το ασφυκτικό πλαίσιο της επιτήρησης της οικονομίας από τους δανειστές.

Οι θριαμβολογίες του υπουργού Οικονομικών κ. Γιάνη Βαρουφάκη, ως εκ τούτου, αποτελούν “γράμμα κενού περιεχομένου”. Η συμφωνία, απεναντίας, δημιουργεί έντονο σκεπτικισμό κατά πόσον ο ΣΥΡΙΖΑ είναι διατεθειμένος να εφαρμόσει τις προεκλογικές του δεσμεύσεις.

Γεγονός είναι πάντως ότι η συμφωνία έδωσε μία ανάσα στην κυβέρνηση να επανακαθορίσει τη στάση της και να αναδιαμορφώσει το πρόγραμμά της με βάση της υφιστάμενες συνθήκες και αυτό υπό την απειλή του κλεισίματος της στρόφιγγας της ρευστότητας προς τις τράπεζες.

Ο κ. Βαρουφάκης, όμως, δεν θα πρέπει να θριαμβολογεί για τους εξής δέκα λόγους:

Πρώτον. Κατ΄ αρχάς, επιβεβαιώνεται ότι το Eurogroup αποδέχθηκε την αίτηση της κυβέρνησης για την επέκταση της Κύριας Σύµβασης Χρηµατοδοτικής ∆ιευκόλυνσης (MFFA), σημειώνοντας όμως ότι “υποστηρίζεται από µια σειρά δεσµεύσεων”, οι οποίες βεβαίως παραπέμπουν στο υφιστάμενο μνημόνιο. Είναι, ως εκ τούτου, άκυρες και εκτός τόπου και  χρόνου οι αναφορές ότι καταργήσαμε τα μνημόνια έως ότου, βεβαίως, εκπνεύσει η παρούσα σύμβαση.

Δεύτερον. Η κυβέρνηση δεν απέφυγε τον σκόπελο της εποπτείας και της αξιολόγησης αν και δεν θα διενεργείται πλέον από την Τρόϊκα. Με άλλα λόγια, σκοπός της νέας συμφωνίας δηλαδή η παράταση της σύμβασης, όπως αναφέρεται ρητώς, “είναι η επιτυχής ολοκλήρωση της αξιολόγησης στη βάση των όρων της παρούσας συµφωνίας, µε την καλύτερη δυνατή χρήση της δεδοµένης ευελιξίας, η οποία θα πρέπει να εξετασθεί από κοινού µε τις ελληνικές αρχές και τους θεσµούς”. Αν και δεν θέλω να επικαλεστώ τη γνωστή δήλωση του κ. Σόϊμπλε ότι “δεν με ενδιαφέρει πως θα λέγεται η Τρόϊκα”, εν τούτοις η εποπτεία και κυρίως η αξιολόγηση από την ΕκΤ, την Κομισιόν και το ΔΝΤ θα είναι “εδώ”.

Τρίτον. Η παράταση της υφιστάμενης σύμβασης δεν αποτελεί συμφωνία-γέφυρα, όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση, αλλά δίνεται με στόχο να γεφυρώσει επίσης το χρόνο για τις συζητήσεις σχετικά µε µια πιθανή διάδοχη συµφωνία ανάµεσα στο Eurogroup, τους Θεσµούς και την Ελλάδα. Οι Ευρωπαίοι δηλαδή, δίνουν στην ελληνική κυβέρνηση μία ανάσα, κάτι που επιδίωκε η κυβέρνηση από την απειλή να κλείσει η στρόφιγγα της ρευστότητας προς τις τράπεζές μας. Αυτό είναι και το πρώτο και κεφαλαιώδες στοιχείο της συμφωνίας, που, μεταξύ των άλλων, έχει και ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς χρεοκοπεί πλέον το σενάριο της αριστερής παρένθεσης, το οποίο προωθούσαν διάφορα ντόπια και ξένα κέντρα εξουσίας.

Τέταρτον. Για την ανάσα αυτή, η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι θα παρουσιάσει έναν πρώτο κατάλογο µεταρρυθµιστικών µέτρων, µε βάση την παρούσα συµφωνία, ως το τέλος της ∆ευτέρας 23 Φεβρουαρίου. Τα μέτρα αυτά μάλιστα θα αξιολογηθούν από τα θεσμικά όργανα, τα οποία μπορεί πλέον να μην είναι η γνωστή Τρόϊκα, αλλά σε κάθε περίπτωση θα είναι εκπρόσωποι της Κομισιόν, Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζες και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, οι οποίοι θα εκφέρουν µια πρώτη άποψη για το αν αυτά είναι επαρκώς αναλυτικά ώστε να αποτελέσουν µια έγκυρη αφετηρία για την επιτυχή ολοκλήρωση της αξιολόγησης.

Υπάρχει ακόμη η πρόβλεψη-δέσμευση ότι ο κατάλογος αυτός θα εξειδικευθεί περαιτέρω και στη συνέχεια θα συµφωνηθεί µε τους θεσµούς ως το τέλος του Απριλίου. Επιπλέον, γίνεται πλέον σαφές ότι μόνον η έγκριση της ολοκλήρωσης της αξιολόγησης της παραταθείσας συµφωνίας από τους θεσµούς θα επιτρέψει µε τη σειρά της οποιαδήποτε εκταµίευση εκκρεµούσας δόσης του τρέχοντος προγράµµατος του EFSF και τη µεταβίβαση των κερδών SMP γα το 2014. Και τα δύο υπόκεινται και πάλι σε έγκριση από το Eurogroup. Επιπλέον υπάρχει ρητή πρόβλεψη ότι εν όψει της αξιολόγησης των θεσµικών οργάνων, το Eurogroup συµφωνεί ότι τα κεφάλαια που είναι µέχρι στιγµής διαθέσιµα στο ΤΧΣ, θα πρέπει να διακρατηθούν από τον EFSF, εξαιρουµένων των δικαιωµάτων τρίτων κατά τη διάρκεια της παράτασης της MFFA. Τα κεφάλαια συνεχίζουν να είναι διαθέσιµα κατά τη διάρκεια της παράτασης του MFFA και µπορούν να χρησιµοποιηθούν µόνο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Θα απελευθερώνονται µόνο κατόπιν αιτήµατος από την ΕΚΤ και τον SSM. Υπό αυτό το πρίσµα, καλωσορίζουµε τη δέσµευση των ελληνικών αρχών να εργαστούν σε στενή συνεννόηση µε τους ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσµούς και εταίρους. Σε αυτό το πλαίσιο, υπενθυµίζουµε την ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Συµφωνήσαµε, επίσης, ότι το ∆ΝΤ θα συνεχίσει να διαδραµατίζει το ρόλο του.

Η δέσμευση αυτή αχρήστευσε στην πράξη το στόχο της κυβέρνησης να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας, Υπενθυμίζεται η δήλωση του λαλίστατου κ. Βαρουφάκη στους FΤ: “Δεν θέλουμε τη δόση των 7,2 δισ. ευρώ αλλά θα ζητήσουμε να μας δοθούν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τα κέρδη από τα ελληνικά ομόλογα ύψους 1,9 δισ. Ευρώ”.

Πέμπτον. Το δεύτερο ουσιαστικό σημείο το οποίο πέτυχε η κυβέρνηση, και αυτό υπό συνεχή αξιολόγηση και έλεγχο, είναι ότι έβαλε τη δική της ατζέντα στις μεταρρυθμίσεις. Οι ελληνικές αρχές έχουν εκφράσει την ισχυρή δέσµευσή τους σε µια ευρύτερη και βαθύτερη διαδικασία διαρθρωτικών µεταρρυθµίσεων µε στόχο τη διαρκή βελτίωση των προοπτικών ανάπτυξης και απασχόλησης, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα του χρηµατοπιστωτικού τοµέα και την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης αναφέρεται στη ανακοίνωση του Eurogroup, στην οποία προστίθεται ότι “Οι αρχές δεσµεύονται να εφαρµόσουν εκκρεµούσες µεταρρυθµίσεις για την αντιµετώπιση της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής, καθώς και τη βελτίωση της αποτελεσµατικότητας του δηµόσιου τοµέα. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνικές αρχές δεσµεύονται να κάνουν καλύτερη χρήση της συνεχιζόµενης παροχής τεχνικής βοήθειας”.

Έκτον. Αναγνωρίζεται η δέσμευση της κυβέρνησης ότι θα τηρήσει τις δεσμεύσεις του κράτους απέναντι στους πιστωτές και μάλιστα προβάλλεται ως απαίτηση και από το Eurogroup. “Οι ελληνικές αρχές επαναλαµβάνουν την κατηγορηµατική δέσµευσή τους να τηρήσουν τις οικονοµικές τους υποχρεώσεις προς όλους τους πιστωτές τους πλήρως και εγκαίρως”, επισημαίνεται.

Έβδομον. Ενώ στην ανακοίνωση του Eurogroup δεν γίνεται καμία μνεία για κάποια προοπτική κουρέματος ή απομείωσης του χρέους, εν τούτοις υποχρεώνεται η ελληνική κυβέρνηση, να διασφαλίσει τα κατάλληλα δηµοσιονοµικά πρωτογενή πλεονάσµατα ή τα χρηµατοδοτικά έσοδα που απαιτούνται για τη διασφάλιση της βιωσιµότητας του χρέους, σύµφωνα µε το ανακοινωθέν του Eurogroup του Νοεµβρίου του 2012.

Όγδοον. Γίνεται αποδεκτό το αίτημα της κυβέρνησης, όχι για τη μείωση στο 1,5% του πρωτογενούς πλεονάσματος που επεδίωκε, αλλά   τα πρωτογενή πλεονάσματα το 2015 να εξαρτώνται από τις οικονομικές συνθήκες στην χώρα. “Για το στόχο του πρωτογενούς πλεονάσµατος του 2015 οι θεσµοί θα λάβουν υπόψη τις οικονοµικές συνθήκες το 2015” σημειώνεται. Ταυτόχρονα, ωστόσο, οι εταίροι ρίχνουν το μπαλάκι στην ελληνική κυβέρνηση ότι θα πρέπει να αποδώσουν τα μέτρα τα οποία προτίθεται να λάβει για την περιστολή της φοροδιαφυγής και την πάταξη της διαφθοράς – υπό την προϋπόθεση ότι θα φέρουν έσοδα στον κρατικό κορβανά. Η πρόβλεψη αυτή κρύβει μία μεγάλη παγίδα αν ληφθεί υπόψη ότι στην περίπτωση κατά την οποία δεν αποδώσουν τα μέτρα τα οποία προτίθεται να εξαγγείλει η κυβέρνηση, τότε θα κληθούν να πληρώσουν τo μάρμαρο οι απλοί πολίτες. “Υπό το πρίσµα αυτών των δεσµεύσεων”, αναφέρεται χαρακτηριστικά, “χαιρετίζουµε ότι σε ορισµένους τοµείς οι ελληνικές προτεραιότητες πολιτικής µπορούν να συµβάλουν στην ενίσχυση και την καλύτερη εφαρµογή της ισχύουσας συµφωνίας”.

Έννατον. Oι Ευρωπαίοι φρόντισαν να δέσουν και τον γαϊδαρό τους. Έτσι, λοιπόν, συμπεριέλαβαν στο κείμενο της συμφωνίας ότι “ελληνικές αρχές δεσµεύονται να απέχουν από οποιαδήποτε κατάργηση µέτρων και µονοµερείς αλλαγές στις πολιτικές και στις διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις που θα µπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τους δηµοσιονοµικούς στόχους, την οικονοµική ανάκαµψη και τη χρηµατοπιστωτική σταθερότητα, όπως αξιολογείται από τους θεσµούς”.

Δέκατον. Προκειμένου να μην υπάρχει καμία αμφιβολία οι Βρυξέλλες κατέστησαν σαφές ότι:

“Βάσει της αίτησης, των δεσµεύσεων από τις ελληνικές αρχές, των συµβουλών από τους θεσµούς, και της σηµερινής συµφωνίας, θα ξεκινήσουµε τις εθνικές διαδικασίες, µε στόχο την κατάληξη σε µια τελική απόφαση σχετικά µε την παράταση της Κύριας Σύµβασης Χρηµατοδοτικής ∆ιευκόλυνσης ως και για τέσσερις µήνες από το διοικητικό συµβούλιο του EFSF. Καλούµε επίσης τους θεσµούς και τις ελληνικές αρχές να επανεκκινήσουν αµέσως τις εργασίες που θα επιτρέψουν την επιτυχή ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Παραµένουµε προσηλωµένοι στην παροχή επαρκούς στήριξης προς την Ελλάδα έως ότου επανακτήσει πλήρη πρόσβαση στις αγορές όσο εκπληρώνει τις δεσµεύσεις της στο πλαίσιο του συµφωνηθέντος πλαισίου”.